Các Phương Pháp Cải Thiện Tình Trạng Da Thiếu Estrogen Ở Phụ Nữ

Cùng với sự suy giảm nồng độ estrogen trong da ở giai đoạn trước và sau mãn kinh, da người phụ nữ sẽ có những thay đổi nhất định, bao gồm: khô da, giảm sự đàn hồi, hình thành nhiều nếp nhăn hơn, giảm sự tổng hợp collagen, và sự cung cấp máu.

Lão hóa da nội tại chịu ảnh hưởng bởi hai yếu tố: gen và tình trạng hormone.  Đối với sự lão hóa, đặc biệt ở phụ nữ bị ảnh hưởng bởi sự suy giảm hoạt động của các hormone tuyến yên, tuyến thượng thận và sự tiết hormone sinh dục. Cụ thể hơn, lão hoá da lên quan chặt chẽ tới sự suy giảm các loại estrogen, testosterone, dehydroepiandrosterone, và hormone tăng trưởng. Sự giảm bài tiết estrogen trong thời kỳ mãn kinh tác động đến hàng loạt các chức năng của da như: sự phát triển của tóc, màu da, độ đàn hồi và khả năng giữ nước. Đồng thời, tình trạng này còn dẫn đến khô da và xuất hiện nhiều nếp nhăn.  Hạ thấp nồng độ estrogen còn dẫn đến những thay đổi về collagen, glycosaminglycan và lượng nước trong cơ thể. Do đó, có sự liên quan mật thiết giữa nồng độ estrogen và sự lão hóa da. 30% collagen sẽ bị mất trong 5 năm đầu mãn kinh. Cùng với suy giảm collagen, da trở nên mỏng hơn khoảng 1.1% mỗi năm sau mãn kinh. Tác động của liệu pháp estrogen thay thế đã được khảo sát thông qua so sánh với những người không sử dụng liệu pháp ở giai đoạn sau mãn kinh. Khi áp dụng điều trị, những yếu tố như độ dày của da, nếp nhăn, độ đàn hồi được cải thiện. Liệu pháp thay thế hormone được áp dụng trên những phụ nữ trong và sau giai đoạn mãn kinh để ngăn ngừa các bệnh như loãng xương, bệnh mạch máu, bệnh tim mạch. Tuy nhiên, ảnh hưởng của estrogen không chỉ khu trú ở một tác dụng.  Nó có những receptor nằm trên da và những cơ quan khác nhau, tác động lên những biểu hiện của da.

Liệu pháp dung thuốc thay thế hormone chọn lọc trên receptor (SERMs)

SERMs có thể đồng vận hoặc đối vận trên mô đích của estrogen. Ví dụ, tamoxifen citrate ức chế hoạt tính estrogen trên tế bào ung thư vú song lại kích thích sự tăng trưởng của tế bào tử cung. Tamoxifen citrate giúp tăng làm lành vết thương và mau liền sẹo do sự tăng sự tổng hợp nguyên bào sợi. Tuy nhiên sự an toàn của loại thuốc này trong hỗ trợ điều trị các rối loạn trong thời kỳ mãn kinh vẫn cần được xem xét.

Estrogen tại chỗ

Sử dụng hormone estrogen tại chỗ có thể xem là tiềm năng trong ngăn sự lão hóa da và hạn chế những nguy cơ do liệu pháp hormone thay thế mang lại. Lợi ích của liệu pháp này có thể thấy rõ trong chống lão hóa do mặt trời và tác dụng bảo vệ da, bao gồm cải thiện độ dày của da và hạn chế những nếp nhăn. Có những bằng chứng cho rằng sử dụng estrogen tại chỗ không có khả năng tăng lượng procollagen đối với da tiếp xúc với ánh nắng mặt trời mặc dù nó cũng có những tác dụng có lợi. Tuy nhiên, sự an toàn của liệu pháp bao gồm những nguy cơ khi tiếp xúc với hệ thống thì vẫn còn những lo ngại trong việc sử dụng liệu pháp này trong điều trị các vấn đề về da.

Ở phụ nữ có sự giảm sút cơ chế tự sửa chữa trong giai đoạn mãn kinh.  Những nghiên cứu cho thấy estrogen có lợi trong việc này, giúp tăng khả năng làm lành vết thương giai đoạn sau mãn kinh. Ngoài ra, việc sử dụng estrogen tại chỗ cũng có tác dụng làm tăng khả năng lành vết thương ở người lớn tuổi.  Do đó có thể nói, giữa nồng độ estrogen và sự chữa lành những thương tổn có mối tương quan với nhau. Sự suy giảm estrogen có những biểu hiện tiêu cực trong chữa những bệnh ngoài da.  Tác dụng làm lành những vết thương của estrogen được thực hiện thông qua tăng lượng collagen, giảm elastase và giảm bạch cầu trung tính. Phản ứng của trung tâm kích thích này bao gồm cảm ứng tăng sinh tế bào, sự hình thành mạch máu. Những hiệu ứng này thực hiện thông qua các receptor cả trong tế bào (ESR1, ESR2) và ngoài tế bào ESR1.  Những tế bào chịu sự tác động này bao gồm: các nguyên nào sợi da, tế bào sừng được gia tăng do nồng độ sinh lý của estrogen.

Phytoestrogen

Là một loại hormone thay thế estrogen có nguồn gốc từ thực vật như isoflavone đậu nành, genistein. Có nhiều nghiên cứu có thấy những hoạt chất này có khả năng tăng sự làm lành những tổn thương.  Nghiên cứu trên chuột cho thấy, genistein (tiêm dưới da) giúp tăng đáng kể việc chữa lành vết thương và độ bền của da.  Trong một nghiên cứu tương tự, người ta chứng minh được rằng isoflavone cải thiện đáng kể biểu bì, độ dày và tăng lượng collagen trong da. Genistein đồng vận trên những receptor của estrogen, trong đó ưu tiên trên ESR1 hơn ESR2. Ví dụ, hiệu ứng estrogen trên tế bào gan, lipid máu, tác động lên tử cung được thực hiện thông qua ESR1. Genistein cũng ức chế tyrosine kinase và topoimerase II là một chất chống oxy hóa và loại đi tác động của gốc tự do.

Trong một nghiên cứu được tiến hành trên 6 tháng ở 30 phụ nữ sau mãn kinh sử dụng isoflavone có thể cải thiện đáng kể tình trạng nhăn da, lượng collagen và elastin. Nguồn tự nhiên của genistein bao gồm đậu nành, đậu ngựa,… Một số hoạt chất cũng có hoạt tính phytoestrogen bao gồm formononetin, bichanin và repensol.

Retinoids

Các retinoid bao gồm vitamin A (retinol) acid retinoic (retinoin), ratinaldehyde và ester retinyl và các dẫn chất tổng hợp như isotretinoin.  Cơ chế tác động thông qua nhóm receptor retinoic acid (RAR) và receptor retinoid X.  Sự gắn kết với các thụ thể dẫn đến tăng sinh biểu bì, sinh tổng hợp, lắng động peptidoglycan và độ bền vững của lớp sừng.  Phần lớn các nghiên cứu tập trung vào tác dụng của acid retinoic và retinol trên sự lão hóa do tác động của ánh sáng.

Trong một nghiên cứu tiến hành trong 9 tháng trên 6 người phụ nữ tuổi trung bình 74, sử dụng tretinoin giúp tăng độ dày biểu bì, tăng lượng mạch máu và elastin. Trong một nghiên cứu khác tiến hành trên retinol ở 53 người tuổi trung bình 53 cho thấy tác dụng làm giảm metalloproteinase, collagnenase và gelatinase trong 7 ngày. Ngoài ra, trên những nghiên cứu này vẫn quan sát được sự tăng trưởng nguyên bào sợi và sự tổng hợp collagen.  Retinoid đã được ứng dụng rộng rãi trong hỗ trợ tình trạng cạn kiệt hormone ở da.

Các chất miễn dịch tự nhiên

Tác động lên các nguyên bào sợi bởi estrogen có thể là kết quả của việc gia tăng yếu tố tăng trưởng b1.  Tuy nhiên, sự điều chỉnh chính của estrogen trên da và khả năng làm lành tổn thương là tác động lên những chất tiền viêm hay yếu tố ức chế sự di cư của đại thực bào (MIF).  Phân tích những biểu hiện gen trên chuột thử nghiệm cho thấy có trên 600 biểu hiện gen khác nhau và sự thành lập MIF giữ vai trò quan trọng trong tiến trình lành lành những vết thương. Trong cơ thể người, nồng độ MIF trong huyết tương và vết thương có thể tăng theo tuổi và làm giảm bởi estrogen in vivo. Sự ức chế MIF trong da giúp tăng khả năng phục hồi do sự suy giảm của estrogen. Các tác nhân ức chế MIF được chú ý trong điều trị các bệnh tự miễn và mở ra tiềm năng phát triển cho lại thuốc này.

Dựa vào vai trò trung tâm của MIF trong mối liên hệ giữa estrogen, da, tổn thương và sự hình thành những hệ thống miễn dịch bẩm sinh mang lại tiềm năng cho điều trị những biểu hiện trước và sau mãn kinh. Đại diện của nhóm này là Heptapeptide-7.

Kết luận và mở rộng

Thay thế estrogen bằng những hợp chất nonsteroid (không chứa khung steroid) mang lại tiềm năng thay thế những chức năng quan trọng trong giai đoạn trước và sau mãn kinh. Trong phần này vẫn chưa đề cập đến những phương pháp can thiệp như: laser bề mặt, sử dụng botulinum type A…. Tuy nhiên, việc sử dụng các hoạt chất hóa học vẫn giữ vai trò chính trong cải thiện sự trẻ trung và độ dày của da. Các thành phần alpha-hydroxy acid như glycolic, mandelic, malic và acid citric đã được chứng minh có thể cải thiện các đặc tính của da, đặc biệt là khi phối hợp với các thành phần có hoạt tính như retinoid.

Những nghiên cứu gần đây cho thấy những tác nhân có hoạt tính estrogen có thể giúp ngăn ngừa những tác dụng không mong muốn của estrogen.  Một trong những tác nhân trên là: tác nhân tăng trưởng tế bào, yếu tố tăng tưởng GH peptid phân tử nhỏ (palmitoyl pentapeptide-3, palmitoyl hexapeptide-14, tetrfapeptide-21, palmitoyl tripeptide-5 và hexapeptide-10).

Sự suy giảm estrogen ở da dẫn đến sự thiếu hụt kích thích tố tăng trưởng collagen, sự tăng sinh tế bào, sự di chuyển của đại thực bào và sự cung cấp máu. Người ta đã ứng dụng estrogen, retinoid, phytoestrogen để thay thế tác dụng của estrogen trong làm lành tổn thương hoặc tác động vào hệ miễn dịch ở da. Trong tương lai, SERM có thể cung cấp sự thay thế tốt hơn trong điều trị bằng estrogen.

Sự giảm sự hiện diện của estrogen ở da không thể chữa hoàn toàn bằng những loại mỹ phẩm thông thường.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *