Filler và Biến Chứng Mù Mắt

Ngày nay việc sử dụng Chất Làm Đầy (filler) trong thẩm mỹ khá phổ biến và ta vẫn thường nghe thấy những biến chứng hoại tử vùng tiêm, mù mắt vĩnh viễn hay nguy hiểm hơn cả là nhồi máu  não do tiêm chất làm đầy. Việc hiểu rõ giải phẫu và cơ chế bệnh sinh những biến chứng của filler cũng như là cách xử trí ban đầu là hết sức quan trọng trong thực hành lâm sàng để phòng tránh những hậu quả đáng tiếc. Bài viết sẽ tập trung làm rõ biến chứng mù mắt gây ra bởi filler.

Giải phẫu mạch máu ổ mắt & cơ chế bệnh sinh

Rất nhiều nghiên cứu đã chỉ ra cơ chế chính trong biến chứng mù mắt sau khi tiêm chất làm đầy gây ra bởi sự tắc động mạch trung tâm võng mạc (central retinal artery_ tách ra từ động mạch mắt_ một nhánh của động mạch cảnh trong) thông qua việc di trú của chất làm đầy từ các vị trí tiêm đến động mạch trung tâm võng mạc thông qua các mạng lưới động mạch cụ thể:

Tiêm vùng rãnh cau mày và những nếp nhăn trán.

Việc tiêm vào rãnh cau mày và những nếp nhăn trán nên hết sự thận trọng bởi nơi đây có sự chạy ngang qua của động mạch trên ổ mắt (supraorbital artery) và động mạch trên ròng rọc (supratroclear artery). Một khi tiêm Filler vào long mạch của hai mạch này, lực tiêm thắng lại huyết áp tâm thu trong long mạch đẩy Filler vào lòng mạch, Filler sẽ di trú dọc theo động mạch trên ròng rọc và trên ổ mắt đến qua điểm tách ra từ động mạch mắt của hai động mạch trên và đi vào động mạch mắt, khi rút kim ra dừng tiêm áp lực tâm thu trong lòng mạch sẽ đẩy Filler ngược lại và đẩy vào các nhánh của ĐM mắt, trong đó có ĐM trung tâm võng mạc gây thiếu máu nuôi các tế bào thị giác và mù vĩnh viễn.

Sự nối tiếp giữ động mạch trên ổ mắt và động mạch trên ròng rọc với động mạch trung tâm võng mạc thông qua động mạch mắt.

Tiêm Filler sống mũi và rãnh mũi má.

Rãnh mũi má và sống mũi là nơi tập trung mạng lưới động mạch bao gồm động mạch sống mũi (dorsal nasal artery-được tách ra từ động mạch mắt), động mạch góc (angular artery), động mạch mũi bên (lateral nasal artery) từ động mạch mặt (facial artery). Khi xuyên kim phá vỡ cấu trúc thành mạch và đẩy Filler vào lòng mạch, Filler sẽ đi theo mạng lưới này đến động mạch mắt và làm tắc động mạch trung tâm võng mạch gây mù mắt vĩnh viễn.

Mạng lưới nối tiếp của các động mạch vùng mũi liên quan đến biến chứng mù mắt trong Tiêm Filler.

Tiêm Filler vùng thái dương và da đầu.

ở một số cá thể có sự nội tiếp giữa nhánh trán của động mạch thái dương nông (superfacial temporal artery) và động mạch trên ổ mắt. Do có vòng nối này khi tiêm đầy hõm thái dương hoặc tiêm vùng da đầu, chất filler có thể đi theo nhánh trán động mạch thái dương nông vào động mạch trên ổ mắt và theo động mạch mắt và làm tắc ĐM võng mạc.

Vòng nối giữa nhánh trán động mạch thái dương nông với động mạch trên ổ mắt lien quan đến biến chứng mù mắt.

Cách phòng tránh làm giảm thiểu rủi ro do Filler.

  • Hiểu rõ giải phẫu mạch máu vùng cần tiêm.
  • Ưu tiên sử dụng canula trong tirm filler
  • Dùng gây tê chứa epinephrine để làm co mạch tại chỗ hạn chế Filler vào lòng mạch
  • Hút ngược kim sau khi đã đưa kim vào vị trí cần tiêm để tránh mạch máu
  • Rút nhẹ kim ra trước khi tiêm filler, chia thành nhiều mũi nhỏ
  • Mỗi pass nên tiêm nhiều nhất 0.1ml
  • Tiêm hết sức nhẹ nhàng để tránh tăng áp đột ngột vùng tiêm
  • Tiêm vào mặt trên lớp màng mỏng ngăn cách giữa mô mỡ dưới da và lớp cơ (SMAS Layer), không nên tiêm sâu hơn lớp này.

Xử trí biến chứng mù mắt do filler giai đoạn sớm.

Acid hyaluronic là một chất filler khá phổ biến được sử dụng tộng rãi trên thị trường và đi kèm với nó là thuốc giải acid hyaluronic bằng hyaluronidase. Tuy vậy khác với những vùng khác trên cơ thể, ta không thể tiêm trực tiếp Hyaluronidase vào động mạch mắt hay ĐM trung tâm võng mạc bởi nó nằm khá sâu trong ổ mắt. Khi tiêm giải filler đối với mù mắt do hyaluronic acid được thược hiện tiêm vào hốc ổ mắt, nhờ vào tính thẩm thấu của hyaluronidase trong toàn ổ mắt mà thấm được vào động mạch trung tâm võng mạc làm tan acid hyaluronic và tái tưới máu cho các tế bào thị giác.

Việc tiêm acid hyaluronidase sẽ được thực hiện ở giai đoạn sớm khi bắt đầu có những triệu chứng như đau nhức mắt, nhìn mờ, trong vòng 10 phút đầu tiên của diễn tiến.

Quy trình tiêm:

  • Bước 1: lấy lượng hyaluronidase vào bơm tiêm BD (bơm tiêm tiểu đường) từ 300UI đến 1500UI
  • Bước 2: Chia bờ dưới xương ổ mắt làm 3 phần, điểm đâm kim là điểm cách bờ xương ổ mắt từ 2 đến 3 mm giao giữa 2/3 trong và 1/3 ngoài (xem hình minh họa)
  • Bước 3: Từ điểm đâm kim, trượt đầu kim lên trên vào trong cho tới khi mũi kim thọt vào hố ổ mắt, tiếp tục đi sát xương ổ mắt và đi sâu xuống phía dưới tới khi lút kim.
  • Bước 4: Tiêm lượng Hyaluronidase vào trong mô mỡ quanh ổ mắt
  • Bước 5: dùng hai ngón tay cái tạo áp lực vào nhãn cầu trong vòng 60s cho hyaluronidase thấm đều mô của ổ mắt và khuếch tán vào động mạch trung tâm võng mạc.

Mô tả vị trí tiêm Hyaronidase trong giải Filler do tiêm Acid Hyaluronic

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *