Nám Da Và Nhóm Các Chất Trị Nám (Phần 1)

Tăng sắc tố trên da là một vấn đề da liễu rất phổ biến, đứng thứ ba trong những chẩn đoán về da thông thường, sau mụn trứng cá và chàm. Những rối loạn tăng sắc tố thường gặp gồm có nám da, tàn nhang và tăng sắc tố sau viêm (PIH). Nám da thường biểu hiện ở dạng những đốm tròn phần bố đối xứng trên khuôn mặt, cổ và hiếm khi có ở chi trên; tình trạng này có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, màu da và chủng tộc, tuy nhiên những phụ nữ trong độ tuổi sinh sản và có màu da tối sẽ thường gặp nhất. Nám da thường mạn tính, kéo dài dai dẳng, hay tái phát và rất khó trị, hơn nữa những bất thường trên da mặt làm bệnh nhân mất tự tin vào bản thân và ít nhiều gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, vì vậy phát triển các dòng sản phẩm làm trắng da – trị nám luôn chiếm một thị phần nhất định trong ngành công nghiệp dược mỹ phẩm.

Các yếu tố nguy cơ gây ra nám da

Những yếu tố gây ra nám bao gồm màu da, chủng tộc, tia UV, thai nghén, di truyền và những liệu pháp hormon ngoại sinh (như thuốc tránh thai đường uống và điều trị thay thế hormon), trong đó tia UV được xem là yếu tố đóng vai trò quan trọng nhất, góp phần thúc đẩy tăng sinh melanocyte, tăng hình thành và di chuyển sắc tố melanin đồng thời sản sinh các cytokin gây viêm như interleukin-1, α-MSH, endothelin-1.

Ảnh hưởng của hormon lên sự hình thành nám hiện nay vẫn chưa có bằng chứng rõ ràng. Trên lâm sàng có rất nhiều trường hợp bệnh nhân khởi phát nám hoặc tình trạng trở nặng khi có thai hay sử dụng thuốc tránh thai. Nghiên cứu đánh giá mối liên hệ giữa nồng độ hormon trong tuần hoàn và nám da đã cho thấy rằng những phụ nữ bị vô sinh bị nám có nồng độ LH trong huyết thanh cao hơn và estradiol thấp hơn so với nhóm chứng, tuy nhiên nồng độ hormon bổ trợ trong huyết thanh như ACTH, beta MSH, progesteron, hormon tuyến giáp, prolactin và cortisol lại không có khác biệt. Thêm vào đó khi sử dụng phép nhuộm miễn dịch hóa học, những làn da bị tổn thương do nám có xu hướng bộc lộ các receptor với estrogen nhiều hơn so với da bình thường; những tế bào melanocyte từ da bình thường dưới tác động của estradiol đã sinh sôi nhiều hơn nhưng việc tổng hợp melanin và hoạt động của enzym tyrosinase lại giảm xuống. Rõ ràng là, mối liên hệ giữa hormon và sự phát triển nám vẫn chưa có được làm sáng tỏ.

Ngoài ra, các yếu tố như biểu hiện của tế bào gốc, sử dụng các biện pháp gây độc quang học và mỹ phẩm, những yếu tố thần kinh, ảnh hưởng của hệ tuần hoàn và sự rối loạn tuyến giáp cũng là những nhân tố góp phần gây ra nám.

Phân loại các nhóm chất làm mờ sắc tố da – trị nám

Chất làm mờ sắc tố da lý tưởng phải có tác dụng mạnh, nhanh và làm trắng chọn lọc trên những melanocyte bị tăng động, không có tác dụng phụ ngắn hạn hay lâu dài và có khả năng loại đi những đốm sắc tố không mong muốn vĩnh viễn. Các chất trị nám có thể tác động thông qua việc điều chỉnh hoạt động phiên mã của tyrosinase, TRP-1, TRP-2 và peroxidase; sự hấp thu và phân bố của melanosome trong keratinocyte; sự thoái hóa của melanin và melanosome và quá trình tái tạo những keratinocyte đã chứa sắc tố.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *